Help! Mijn paard staat niet stil als ik wil opstappen!
Heel veel ruiters hebben problemen bij het opstijgen. Hun paard staat niet stil, staat te dansen of gaat er direct vandoor nog voor de ruiter in het zadel zit. Vaak wordt het zo’n gewoonte dat je er zelf niet meer bij stilstaat of vinden ruiters het gewoon niet zo belangrijk. Dat is jammer, want een rustig paard bij het opstappen is de eerste stap naar een relaxte en veilige training.
Hoe komt het?
Zoals bij elk probleem moeten we ons eerst afvragen wat de oorzaak van het probleem is, nog voor we denken aan de remedie. De eerste vraag moet natuurlijk altijd zijn of hij ergens pijn heeft. In dit artikel gaan we ervan uit dat je dit gecontroleerd hebt en dat dit niet het geval is. Dan zijn er nog twee hoofdzakelijke oorzaken mogelijk. Ten eerste is het mogelijk dat je paard angstig is en de ruiter eigenlijk nog niet helemaal heeft geaccepteerd. Het verbaast me keer op keer hoeveel ruiters de signalen van een paard dat schreeuwt nog niet klaar te zijn om bereden te worden, negeren. Een tweede mogelijkheid is dat hij je niet genoeg respecteert en geen aandacht voor je heeft. In dat geval zorg je beter eerst dat je genoeg leiderschap op de grond hebt voordat je opstapt. Beide mogelijkheden vragen om meer oefening op het opstappen zelf. Het is beter om één keer je hele trainingssessie hiervoor de tijd te nemen dan om jaren te sukkelen en zo snel mogelijk op je paard te raken zodat je je probleem weer omzeilt.
Praktische tips
1. Leer je paard stilstaan vanop de grond.
Kan je paard stilstaan als je niets van hem vraagt? Dat is de eerste belangrijke stap. Veel paarden worden geconditioneerd direct te beginnen longeren als ze aan de leadrope hangen in de piste. Leer je paard om stil te staan en gewoon eventjes te ontspannen samen met jou. Als hij bij het strelen niet wil stilstaan blijf je hem strelen tot hij stilstaat, eens hij stilstaat laat je hem eventjes met rust. Eens hij stilstaat als je niets doet, wil je ook dat hij kan stilstaan als je bewegingen maakt. De bedoeling is dat hij hierin goed het verschil ziet in jouw intentie. Wat bedoel ik daarmee? Ik wil bijvoorbeeld hem kunnen strelen met mijn zweep en ermee weg en weer kunnen zwaaien zonder dat hij daarom vertrekt. Als ik bij deze bewegingen relaxt ben, zou hij moeten weten dat ik hiermee niets bedoel en dat hij gewoon met me mee kan relaxen. In deze oefening volg je weer net hetzelfde principe. Je blijft de zweep ontspannen weg en weer zwaaien en hem vragen stil te staan. Eens hij stilstaat laat je hem eventjes met rust. Bouw dit op en wees creatief.

Kan je een rondje rond hem lopen terwijl hij stil staat? Kan je op en neer springen naast hem zonder dat hij ervandoor gaat? Kan je je been omhoog doen net alsof je in een stijgbeugel zou stappen? Simuleer zo goed mogelijk de beweging van het opstappen.
Bij een paard waarvan je weet dat hij totaal niet angstig is maar gewoon geen aandacht heeft voor je werkt dit ook, maar je kan bij deze paarden ook nog een andere techniek gebruiken. Telkens je aanstalten maakt om op te stappen kan je meegaan in zijn idee, maar het net nog iets meer en iets vervelender vragen. Stuur hem bijvoorbeeld rond zodat hij zijn achterhand veel moet wegbewegen van je. De kans is groot dat je omgekeerde psychologie werkt en hij liever zal stilstaan dan extra rondgestuurd te worden. Wees wel zeker dat hij niet bang is zodat je het probleem niet nog erger maakt.
2. Leer je paard stilstaan met jou vanop een verhoog
Eens de vorige stap goed gaat kan je over gaan naar de volgende stap. Vaak is het voor je paard toch nog net iets enger als je hoger staat dan hem. Ga op de omheining zitten of op een trapje staan en doe net dezelfde oefeningen. Raak hem aan met je handen, zweep, been,… en leer hem stil te staan!
3. Leer hem parkeren!
Denk zeker niet dat enkel onervaren ruiters opstappen met een hulp. Ook al ben je de lenigste thuis en geraak je zonder problemen op je paard vanop de grond, de rug van je paard zal je zeer dankbaar zijn als je met een opstapje opstapt. Het opstappen met een krukje is voor de meeste mensen echter zeer confronterend als hun paard niet stilstaat, want ze verstappen naar links en rechts met de achterhand, stappen vooruit of achteruit en zij moeten weer afstappen en het krukje verzetten.
Het is nochtans vrij simpel om je paard te leren netjes bij je te komen parkeren. De hulp die je hiervoor kan gebruiken is dat als je je zweepje over de rug van je paard steekt en naar zijn buitenste achterbeen wijst hij die naar jou moet plaatsen. Eens hij netjes geparkeerd staat beloon je hem. Dat kan met een snoep maar ook gewoon door niet op te stappen en hem eventjes lekker te krabben.
Je oefent best eventjes de hulp apart, zonder dat je op het opstapje staat. Zorg dat je eerst makkelijk zijn achterhand kan weg zetten van jou en leer hem te wijken voor drijvende druk. Daarna vraag je hem het omgekeerde. Deze keer wijs je niet naar zijn binnenachterbeen zodat hij weg moet stappen van je, maar naar zijn buitenachterbeen (over de rug). Begin ritmisch te tikken (zachtjes en alsmaar harder) op zijn buitenbil. Zodra hij de moeite doet om te zoeken wat je precies wil en een stapje naar je toe zet laat je alle druk vallen en beloon je hem. Om te vermijden dat je paard vooruit stapt kan je hem tegen de omheining aanzetten of in de hoek, zodat vooruit stappen en de achterhand wegdoen geen optie is. Let wel op dat je niet teveel druk zet zodat hij zich niet te hard ingesloten voelt. Eens dat goed gaat kan je het ook zonder omheining proberen, en daarna vanop het opstapblokje.
Let erop dat als je dit probeert vanop een verhoogje je paard ontspannen blijft. Krijgt hij het moeilijk, blijf hem dan niet onder druk zetten maar ga terug naar je eerste stap tot hij terug relaxt en probeer dan opnieuw.
4. Het opstappen zelf
Eens je paard kan parkeren wil je opnieuw dat hij relaxt blijft staan ook al maak je aanstalten om op te stappen. Eerst en vooral wil je dat hij een paar minuten kan blijven stilstaan zonder dat je de teugels strak houdt. Daarna probeer je je voet omhoog te doen alsof je zou opstappen. Blijft hij flink staan, dan beloon je hem ipv snel op te stappen. Ga zo verder tot je alle aparte stappen van het opstappen kan doen zonder dat hij vertrekt. Loopt hij toch weg? Zet hem dan terug netjes op zijn plaats, hou de binnenteugel bij je en probeer opnieuw. Belangrijk is dat je niet aan beide teugels trekt om hem tegen te houden. Uiteindelijk wil je ook zonder teugel vlotjes en relaxt kunnen opstappen.
Eens je zo ver bent dat je rustig hebt kunnen opstappen is het belangrijk dit een paar keer te herhalen. Je wil je paard niet leren dat hij mag vertrekken zodra jij je kont in het zadel hebt gezet. Zorg dat je ook gewoon een beetje kan blijven zitten zonder dat hij spanning opbouwt. De beste beloning bij een hardnekkig probleem kan dan zijn om bijvoorbeeld gewoon af te stappen en later nog eens opnieuw op te stappen. Na een paar keer wordt het stilstaan zo’n gewoonte dat je het normaal vindt!